Uzaktan Çalışma Yönetmeliği ile İlgili Bilinmesi Gerekenler

Günümüzde oldukça popüler olan uzaktan çalışma yönetmeliği merak ediliyor. Uzaktan çalışan ama bununla alakalı yeterince bilgiye sahip olmayan işveren ve çalışanlar uzaktan çalışma usul ve esasları hakkında yönetmelik konusunu araştırıyor. Peki, uzaktan çalışma yönetmeliği nedir? Uzaktan çalışma sözleşmesi nedir?  Çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı uzaktan çalışma yönetmeliği nedir? Uzaktan çalışma yönetmeliği mevzuat nedir?

İşte detaylar...

İpucu

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği yaklaşımımızı, danışmanlık sürecimizin detayları ve bu hizmetimizin püf noktalarının açıklandığı Uzaktan Çalışma Danışmanlığı sayfamız ilginizi çekecektir.

Uzaktan çalışma, bireylerin işyeri dışındaki herhangi bir yerden çalışmasını ve şirket ile irtibat halinde kalmasını içeren bir iş yapış şeklidir. Birçok teknolojik araç ve belli yönetmelikler uygulanarak devam ettirilen bu sistem, günümüzde daha çok yaygınlaşmaya başlamıştır.

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Nedir?

4857 sayılı iş kanunun 14. maddesi uzaktan çalışma yönetmeliğini şöyle tanımlıyor; “İşçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik araçlarla iş yeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.” Bahsedilen yazılı olan sözleşmede;

  • işin tanımı,
  • yapılma şekli,
  • süresi,
  • ücreti,
  • ücretin ödenmesine ilişkin olan hususlar,
  • işveren tarafından sağlanan ekipman,
  • ekipmanların korunmasına yönelik yükümlülükler,
  • işverenin işçi ile kuracağı iletişimin nasıl olacağı ve
  • çeşitli çalışma şartlarına yönelik yükümlülükler

yer almaktadır.

uzaktan çalışma yönetmeliği

 Evden Çalışma Yönetmeliği

Evden çalışma, profesyonellerin geleneksel ofis ortamının dışında çalışmasına olanak tanıyan bir çalışma tarzıdır. Başarılı bir şekilde yürütülebilmesi için belirli bir yerde işin yapılmasına gerek olmadığı kavramına dayanmaktadır. Şöyle düşünebilirsiniz; her gün belirlenmiş bir masadan çalışmak için bir ofise gidip gelmek yerine, uzaktaki çalışanlar projelerini gerçekleştirebilir ve istedikleri yerde hedeflerini aşabilir. 

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Çıktı Mı?

Uzaktan çalışma yönetmeliği, 4857 sayılı iş kanununda 2016 yılından beri vardır.

 

Uzaktan Çalışma Şartları 

Uzaktan çalışmaya ilişkin şartların en önemlisi bunun bir sözleşmeye bağlanması ve bu sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasıdır. Uzaktan çalışma sistemine sonradan geçen ve çalışanlar için uzaktan çalışma yönetmeliği adına yeni sözleşme hazırlamayan firmalar, uzaktan çalışma olarak kabul edilmemektedir. Firmaların bu durumda, işçi ve işveren arasında yeni ve yazılı bir sözleşme hazırlaması gerekmektedir. 

Uzaktan çalışılacak yer değişkenlik gösterebilir. Burada önemli olan işçi ve işveren arasındaki ilişkinin kesintiye uğramamasıdır. Uzaktan çalışma esnasında edinecek araçların, işçi ve işveren arasında kararlaştırılması ve işveren tarafından uygulanması gerekmektedir. Bu sayede, çalışma esnasında çıkabilecek herhangi bir teknik aksaklığın önüne geçilerek işin aksamadan devam etmesi sağlanmaktadır. İş araçlarının kullanım esasları, bakım ve onarım koşulları da uzaktan çalışan işçiye bildirilmelidir. İşveren eğer bu malzemeleri sağlıyorsa, bu ürünlerin işçiye teslim edildiği tarihteki bedeller ve araçların ne olduğunun belirtildiğine dair liste işçiye teslim edilmeli ve işçinin imzası alınmalıdır.

Uzaktan Çalışma Şartları

Geçmişte uzaktan çalışılmayan ve şimdi uzaktan çalışmaya başlamak isteyen firmalar veya doğrudan uzaktan çalışma prensibi ile çalışmayı tercih eden firmalar da olabilir. Doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi ile anlaşma hazırlanabilir ya da hali hazırda olan sözleşme uzaktan çalışma sözleşmesine çevrilebilir. Mevcuttaki sözleşmeyi uzaktan çalışma sözleşmesine çevirirken dikkat edilmesi gereken noktalar vardır. Böyle bir değişiklik, mevcut çalışanlar için sözleşmede esaslı değişik anlamına gelmektedir ve işçi tarafından 6 iş günü içerisinde kabul edilmesi gerekmektedir. Eğer çalışan, uzaktan çalışmak istiyorsa işvereninden bunu talep eder, işvereni talebi 30 iş günü içerisinde değerlendirerek geri dönüş sağlamalıdır. Uzaktan çalışmaya geçen işçi, sonradan tekrar işyerinde çalışmayı da talep edebilmektedir. 

Uzaktan Çalışmanın Usul ve Esasları

Üretim maliyetlerinin karşılanması

İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan mal veya hizmet üretimi ile doğru orantılı olarak zorunlu giderlerin tespit edilmesi ve karşılanmasına ilişkin hususların iş sözleşmesinde belirtilmesi gerekmektedir.

İletişim kaynaklarının belirlenmesi

Uzaktan çalışma esnasında iletişimin nasıl olacağı işçi ve işveren arasında kararlaştırılması gerekmektedir.

Verilerin korunması

İşveren, uzaktan çalışanını işyerine ve yaptığı işe dair bulundurduğu verilerin korunması ve paylaşımına ilişkin işletme kuralları belirlenmelidir. Verilerin korunması amacıyla, işveren tarafından belirlenen bu kurallara çalışanın uyması zorunludur.

Fazla çalışma sürelerinin belirlenmesi

Uzaktan çalışanın, çalışma saatleri sözleşmede belirtilmesi gereken önemli konulardandır ve çalışan bu saatlere uymak zorundadır. İşverenin fazla çalışma talebi olduğu zamanlarda bunu çalışana yazılı olarak bildirmeli ve çalışan tarafından bu yazılı bildiri kabul edilmelidir.

Tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddeler ile çalışan ve biyolojik etkenlere maruz kalma riski söz konusu olan çalışma türlerinde evden çalışma yapılmamaktadır.

Uzaktan Çalışmanın Usul ve Esasları

Uzaktan Çalışma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Teknik Hususlar 

 Şirketlerin yönetim tarzına göre farklı farklı işlenişler söz konusu olabilmektedir. Bir şirket aşırı baskıcı bir yönetim ortaya koyabilir ve giriş-çıkışların tutulduğu çeşitli zaman yönetimi de dâhil olmak üzere sistemlere sahip olabilir. Daha serbest olan şirketler de bulunmaktadır. Zaman yönetimi yapılmaz ve çıktıya odaklı olarak ilerlenir. Albert Solino olarak tavsiyemiz ortayı bulmak olur. Ortayı bulurken;

  1. Tamamen mikro yönetim gerçekleştirmek veya yönetimin full serbest bırakılması da doğru değildir. Şirketler ve çalışanlar disiplinli olması gerekir. Şirketlerin sanalda da bir ofise sahip olması gerekir.  Bir şirket online sistemler kullanıyorsa, sistemlerde sabah 9.00’dan akşam 18.00’a kadar online kalabiliyor ve böylece ofise gidiyormuş gibi online sisteme giriş-çıkmış yapmış olabiliyor. Ofis ortamı dijital ortamda da oluşturulmuş oluyor. Gelen-giden ve online olanları görmek motivasyon sağlar ve işin varlığını gösterir. Sistem olmadığı zaman herkes birbirinden uzak kalabilir ve işler daha zor ilerleyebilir Takip de hâliyle zorlaşır.
  2. Ofiste yapılan rutin aktivitelerin dijital ortama taşınması gerekir. Örneğin; birebir toplantılar video-konferansla gerçekleştirilebilir. Toplantıların başlangıç-bitiş saati ve çıktıların değerlendirilmesi gibi konular tamamıyla dijital ortamlarda yönetilmesi icap etmektedir.
  3. Daha önce kullanılmayan ve yeni kullanılmaya başlanan araçlar ortaya çıkabilir. Örneğin; eskiden satış süreçlerinde CRM kullanmayan bir şirket düşünelim. Pandemi sürecinde CRM kullanmaya başlamış olabilir veya Google Documents, Microsoft 360 vb. gibi doküman sistemleri kullanabilir. Teknoloji noktasında adaptasyon sorunları ortaya çıkabilmektedir. Adaptasyon sorunlarını önlemek ve yeni sistemleri öğrenmek adına eğitim ihtiyacı belirebilmektedir.

Uzaktan Çalışmada İş Sağlığı ve Güvenliği

 Uzaktan çalışmada iş sağlığı ve güvenliği kapsamında hükümler vardır. İşveren, uzaktan çalışma ilişkisi ile iş verdiği çalışanının yaptığı işin niteliğini de dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda alması gereken 4 ana aksiyon vardır;

  • Çalışanını bilgilendirmek
  • Gerekli eğitimi vermek
  • Sağlık gözetimini sağlamak
  • Sağladığı ekipman ile ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almak

Uzaktan Çalışmada İş Sağlığı ve Güvenliği

Kamuda Uzaktan Çalışma

Kamu, kurum ve kuruluşlarınca, ilgili mevzuata göre hizmet alımı ile ilgili olarak gördürülen işler ve milli güvenlik açısından stratejik olarak önemi olan birimler, projeler, tesisler ve hizmetlerin hangisinde uzaktan çalışma yapılıp yapılamayacağı, bunlardan sorumlu olan kamu kurumları ve kuruluşlarınca belirlenmektedir. 

Uzaktan Çalışma Sözleşmesi ile Düzenlenemeyecek Konular Var Mıdır?

Kanunda, zorlayıcı nedenlerin bulunması diye bir hal söz konusudur. Bunun dışında işveren, tek taraflı kararı ile uzaktan çalışmaya geçememektedir. İşçi ve işveren arasında anlaşma sağlanabildiği durumlarda uzaktan çalışma sözleşmesi hazırlanarak imzalanabilmektedir. İşçi tarafından 6 gün içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklik, işçinin sorumluluğundan çıkmış olmaktadır. 

Kamuda Uzaktan Çalışma

Sırf evden çalışmayı kabul ettiği için işçinin sosyal haklarında ve ücretinde yapılan bir indirim mahkeme tarafından yüksek ihtimalle kabul edilmemektedir. Ulaşım için ücret ödendiği durumun kaldırılmasının mahkemede nasıl bir sonuca intikal edeceği konusu belirsizdir. Geri kalan her türlü kesinti (yemek vb.) yasaktır.

Uzaktan çalışmada günlük çalışma süresi, fazla çalışmalarda dâhil olmak üzere 11 saati aşamaz. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar, evden çalışma da olsa fazla çalışma olarak geçmektedir ve fazla çalışma saatlerinin ücretinin ödenmesi gerekmektedir. Uzaktan çalışan kişi kesintisiz 24 saat çalıştığında hafta tatili hak etmektedir. Bu 24 saat içinde ulaşılamama hakkına sahiptir. İşveren, hafta tatilinde işçiyi çalıştırırsa tatiller yine uygulanmaktadır. 

İşveren Her Türlü Durumda İşçiden Uzaktan Çalışma İçin Onay Almalı Mıdır?

Uzaktan çalışmanın mevzuatta belirtilen zorlayıcı nedenler ile işyerinin tamamında veya bir bölümünde uygulanacak olması durumunda, uzaktan çalışmaya geçişte işçinin onayı aranmamakla birlikte bu ifade biraz belirsiz ve altı doldurulamamıştır. 

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği Yaklaşımımız

Uzaktan çalışmanın bazı sıkıntıları söz konusudur; çalışanın mesai saatleri içerisinde çalışıp çalışmadığının net bilgisine ulaşılamaması, iletişim kopuklukları... Bu tarz konularda verdiğimiz danışmanlıkta, bu sistemin nasıl oturtulacağına dair çeşitli öneriler, nasıl yapılması gerektiğine dair bilgilendirmeler sunarak sistemlerini kurmaya başlamaktayız.

Şu an, birçok şirket uzaktan çalışma yöntemi ile işlerini yürütüyor ve çoğu sözleşmelerini hazırlamış ve taraflarca kabul edilerek sisteme geçmiş durumda değildir. Bu kapsamda, yeni yönetmeliği dikkate alarak sözleşmenin içeriğinde neler olması gerektiğine dair veri güvenliğini de içinde barındıracak şekilde danışmanlık vermekteyiz.