AİLE ANAYASASI DANIŞMANLIĞI

Aile Anayasası Nedir?

Aile işletmelerinde, kişisel amaçlar, aile amaçları ve şirket amaçları sürekli veya zaman zaman birbirleriyle kesişirler. İşte bu kesişimin yaratacağı zararlardan aileyi ve işletmeyi korumak ve bu kesişmelerin çözümüne harcanacak enerjiyi en aza indirmek için aile anayasalarının hazırlanması, ülkemizde giderek artan bir hızla gündeme gelmektedir. Ancak kurumsallaşmış ve anayasası olan aile şirketlerinin uzun süreli yaşamasının mümkün olduğu günümüzde mutlak kabul görmüş bir olgudur.

Aile Anayasası, ailenin misyonu, vizyonu, felsefesi ve değer yargıları doğrultusunda aile ile şirket faaliyetlerinin birbirleriyle nasıl etkileşim içerisinde olacağını düzenleyen politikaların bütünü olup bu politikaların hukuki temellere dayandırılarak yazılı bir belge haline getirilmesidir. Aile Anayasaları, aile şirketlerinin sürdürülebilirliklerinin sağlanması için şirketin kurumsallaşması yanında, aile ilişkilerinin de kurumsallaşmasını sağlamayı hedeflemektedir.

Günümüzde aile anayasası kavramı hem ülkemizde hem de dünyada yaygın bir şekilde var olan bir olgudur. Aile bireylerinin şirket sahipliğini paylaştığı bu şirketlerde temel sıkıntı, aile üyelerinin birbirleri arasında yazılı ve hatta kimi zaman sözlü dahi olmayan bir takım kuralların olmayışı ve bunun da kişiler arasında çatışmaya yol açarak şirkete zarar vermesi ve hatta çok daha kötü bir senaryo olarak şirketlerin yok olmasına kadar gidebilmektedir.

İnsanın var olduğu her yerde karmaşa ve problem çıkabileceği için, bu kuralların açık ve her tarafın çıkarını gözetecek adaletli bir şekilde oluşturulması ve koşulsuz uygulanmasının sağlanması, hem bireyler hem de şirket için hayati öneme sahiptir.

  Aile anayasası hem Türkiye’deki hem de yurtdışındaki şirketler için çok önemli bir konudur. Şirket büyüdükçe aile anayasası daha çok ön plana çıkar ve daha çok ihtiyacı hissedilir. 

          Aralarında kan bağı bulunan veya evlilikle birleşen toplum içindeki en küçük bütüne aile denilir. Aile şirketleri de, aileden bir girişimcinin başlattığı, daha sonra ailedeki diğer kişilerin de işin içinde yer aldığı kurumsal bir yapıdır. Her ailenin kendine has kültürü ve gelenekleri bulunur. Bu kültür ve gelenekler şirketlerinde işe yansır. 

          Hem Türkiye’de hem yurt dışındaki şirketlerin %90’dan fazla bir oranını aile şirketleri oluşturur. Başka bir deyişle, dünya üzerinde var olan çoğu şirket bir aile şirketidir.

Aile şirketlerinde ailenin işi nasıl etkilediği ya da işi nasıl etkileyeceği söz konusudur ve bunlar üzerine iyi düşünülmesi gerekir. 

          Aile anayasası aile fertlerinin yani aile üyelerinin birbirleriyle ve şirketle ilişkilerini düzenleyen yazılı bir dokümandır. Bu anayasa içerik olarak çok zengindir. Aile anayasası;

  • Aile fertlerinin birbirleriyle ilişkileri, 
  • Aile üyelerinin profesyoneller yani profesyonel çalışanlarla ilişkileri, 
  • Halefiyet planlaması,
  • Halefiyet seçimi, 
  • Ailenin mülkiyet ve miras dağılımı ile devri,
  • Aile meclisinin çalışma şekli,
  • Eğitim stratejileri
  • Aile konseyi yapıları

gibi bilgiler içermektedir. Aile konseyi, aile üyelerini tanımladıktan sonra ilgili şirkette söz sahibi olacak ya da öneriler sunacak mekanizma heyettir. Aile konseyi ile yönetim kurullarının ilişkileri de önem taşımaktadır, bu yüzden anayasada bu yapıya da yer verilmesi gerekir. Aile anayasası şirket, diğer çalışanlar, aile üyeleri, yönetim kurulları ve icra kurulu arasındaki ilişkileri düzenler. Her detayda tüm aile bireyleri antant kalmak durumundadır. 

          Aile anayasasının Türk hukukuna göre tamamen yasal bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Klasik sözleşmeler arasında yer almaz. Borçlar hukukunun atipik sözleşmesi sınıflandırmasında yer almaktadır. Aile anayasasına imza atan aile üyeleri borçlar hukuku kapsamında atipik sözleşme adı altında bir sorumluluk altına girerler. İmza atmayanlar ise bir sorumluluk altında olmaz. Bu yapı sadece Türkiye’ye özgü bir yapı değildir, tüm dünyada bu şekilde işler. Başarılı sürdürülebilir markalı şirketlere bakıldığında, hepsinin belirli bir zaman öncesinde aile anayasasını oluşturduklarını, başarı ile uygulamaya aldıklarını ve sürdürülebilir bir şekilde bunu uygulamaya devam ettiklerini görürsünüz. 

          Türkiye’deki bulunan aile şirketi örnekleri;

  • Koç Holding,
  • Sabancı Holding,
  • Turkcell,
  • Vestel,
  • Zorlu Holding A.Ş. ,
  • Enka İnşaat ve Sanayi A.Ş. ,
  • Doğuş Holding Anonim Şirketi,
  • Albayrak,
  • Kurukahveci Mehmet Efendi, 
  • Kale, 
  • Güral Porselen,
  • Sabuncakis,
  • Karaköy Güllüoğlu,
  • Komili,
  • AG Anadolu Grubu Holding A.Ş.

          Yurtdışında bulunan aile şirketi örnekleri;

  • BMW,
  • Audi,
  • Volkswagen,
  • Walmart,
  • Ford,
  • Nike,
  • Heineken,
  • Bloomberg,
  • Knorr,
  • Decathlon,
  • Levi Strauss & Co.,
  • Skechers,
  • Haribo,
  • LG Electronics Inc.,
  • Columbia Sportswear Company,
  • Henkel AG & Co. KGaA,
  • The Estée Lauder Companies Inc.

          Bu şirketlerin hepsinin aile anayasaları belirli zaman önceden oluşturulmuş ve profesyonel danışmanlıklar ile gerçekleştirilmiştir. Yine bu şirketlerde aile anayasası uygulamasına çok önem verilir ve hala uygulanmaya devam edilir.

Aile Anayasası Nasıl Hazırlanır?

Albert Solino olarak Aile Anayasası Danışmanlığı hizmetimiz ile, aile bireyleri arasındaki bu ilişkilerin hassas noktalarını saptayarak düzenlemekteyiz. Aile üyelerinin harcamalarından, aile üyeleriyle profesyoneller arası ilişkilerin düzenlemesine, haleflik seçiminden aile meclisi ve yönetim kurulu yapılarının ve bu yapıların birbirleriyle etkileşimine kadar tüm detayları birlikte tartışarak alırız.

Aile anayasasının hazırlanması, ailenin kurumsallaşması konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Aile anayasası olmayan işletmelerde, ilerleyen yıllarda, doğru kurumsal yönetim uygulamalarının oturtulması ve sürdürülebilirlik yolunda çeşitli sorunlarla karşı karşıya kalınmaktadır. Bunlardan bazıları;

  • Şirketin aile ilişkilerinden bağımsız yönetilememesi,
  • Ailevi konuların işle karıştırılması,
  • Yönetim kurulu kültürünün oturtulmaması,
  • Aile değerlerinin gelecek nesillere aktarılamaması,
  • Çocukların yönetime hazırlanmasında kariyer planlaması yapılmaması,
  • Ailenin vizyonu ile şirketin vizyonu arasında bir ortak payda yaratılamaması,
  • Çabuk karar alınıp vazgeçilmesi,
  • Uzun soluklu stratejik planlar yapılmaması,
  • Aile ve şirket açısından risk yönetimi yapılmaması,
  • Ailenin giderleri ile şirketin kasasının ayrılamaması-örtülü kazanç veya transfer fiyatlandırması sıkıntıları,
  • Büyüyen aile işletmelerinde, aile içinden gelen yöneticiler ile aile dışından gelen profesyonellerin doğru kurumsal yönetim ilişkileri çerçevesinde yürütülememesi olarak sıralanabilir. Bu durumlardan sakınmak için Aile Anayasası Danışmanlığı hizmetimize iletişim sayfamızdan başvurabilirsiniz.

Aile Anayasası Hazırlama: İş Planı

 1-Tespit:

  • Aile üyeleri arasındaki iletişimin incelenmesi ve tespit edilmesi,
  • Yönetim ve karar alma sürecinin incelenmesi,
  • Finansal ve mali konuların nasıl ele alındığının tespit edilmesi,
  • Ailenin koymuş olduğu hedefleri ve bu hedeflerin gerçekleşmesini sağlayacak yapının incelenmesidir.

2-Analiz

  • Aile şirketlerinde kurumsallaşma için gerekli kural ve sorumlulukları analiz ve tespit ediyoruz.

3-Uygulama

  • Aile ilişkileri ve şirkette ait konuları beraber değerlendirerek, ihtiyaçlar ve kapsam doğrultusunda aile anayasasını hazırlıyoruz.

4-Sürekli Gelişim

  • Anayasanın müşterimiz tarafından uygulanmaya başlamasına müteakip, takibini de yaparak, kalıcı bir sistem anlayışı ile anayasayı şirket kültürünün ayrılmaz bir parçası haline getiriyoruz.

Aile Anayasası Temel İçeriği

 1. Bölüm: Aile Şirketi Temel İlkeleri

  • Gerekçe
  • Amaç
  • Prensipler
  • Aile ve Kurum Kültürü
  • Aileye İlişkin Gelenekler
  • Ailenin ve İşin Vizyonu

 2. Bölüm: Aile Konseyi

  • Aile konseyi kurulması ve aile konseyi üyesi olma şartları
  • Aile konseyi başkanı ve başkanlık koşulları
  • Aile konseyinin toplantıları, alacağı kararlar ve oy oranları
  • Aile konseyi üyelerinin başka işlerde çalışmaları
  • Aile konseyi temettü dağıtım kriterleri

3. Bölüm: Aile Bireylerinin ve Profesyonellerin Yönetim İlkeleri

  • Aile Bireyleri Arasındaki İlişkiler
  • Kişilik Testleri Kullanılarak Aile Bireylerinin Yetkinliklerinin Ölçümlenmesi
  • Aile Üyelerinin Aile İşinde Çalışmaları
  • Aile Üyelerinin Yönetim Kuruluna Girmeleri
  • Aile Üyelerinin Yönetime Girmeleri
  • Yönetim Kurulu Başkanı Ataması
  • Aile Konseyi Yönetim Kurulu İlişkileri
  • Profesyonel Yönetim
  • Aile Üyelerinin Yetki ve Sorumluluk Alanlarının Sınırları
  • Aile ve İşletme Amaçlarının Ayırımı
  • Personele ve Profesyonel Yöneticilere Yaklaşım
  • Aile Üyelerinin Performans Kriterlerinin Belirlenmesi ve Ölçülmesi Kriterleri

 

4. Bölüm: Aile Şirketlerinde Yeni Neslin Yönetime Hazırlanması ile Sürekliliğin Sağlanması

  • Yeni neslin yetişmesi
  • Haleflik seçim kriterleri
  • Kişilik testleri kullanılarak haleflerin yetkinliklerinin ölçümlenmesi
  • Yetkinliklere dayalı eğitim ve kariyer planlarının oluşturulması ve mesleki yeterliliklerinin belirlenmesi

 5.Bölüm: Aile Üyelerinin Gelirleri ve Harcamalarının Düzenlenmesi

  • Aile Üyelerinin Gelirleri
  • Masraflar

 6. Bölüm: Mülkiyet

  • Hisse Değerlendirme Usulleri
  • Hisse Devri Usulleri

 7. Bölüm: Genel Hükümler

  • Etik İlkeler
  • Anayasaya Uyma Konusunda Yaptırımların Belirlenmesi
  • Uyuşmazlıkların Çözülmesi

Aile Anayasası Kapsamında Albert Solino Danışmanlık Yaklaşımı Nedir?

Albert Solino olarak aile anayasası çalışmalarını titizlikle ele almaktayız. Aile anayasası hazırlanırken çok önemli ve birbirinden değerli konular konuşulur. Gizli konular konuşulur, hayaller paylaşılır. Endişeler ve sıkıntılar dile getirilir. Gelecekteki olası senaryolardan ve çözüm yollarından bahsedilir. Bazen doğmamış çocukların bile planı yapılır. Halefiyet planı hakkında düşünülür. Birinci nesilden ikinci nesile devir yapıldığında gerçekleşecek olan delegasyon süreci mekanizması ve bununla alakalı görüşlerden bahsedilir… Birçok konu üzerinde durulduğu için müzakere yeteneğinin güçlü olması gerekir. Dünyadaki iyi uygulamalara ve diğer şirket örneklerine de hâkim olmak icap eder. Dokunulan herhangi bir nokta, şirketin yıllar boyunca geleceğine etkileyebilmektedir.

Biz de Albert Solino olarak uzman ekiplerimizle birlikte aile anayasası çalışmaları yaparken sırası ile önce aile üyelerini ve aile konseyini belirleyip dâhil olacak kişileri seçtikten sonra, aile fertlerinden veyahutta aile konseyinin onay vereceği diğer çalışanlarla birebir toplu görüşmeler yaparız. Toplu görüşmelerde ortak hedefler, stratejiler, endişeler, hayaller ve sevinçler konuşulur. Pozitif ya da negatif konular paylaşılabilir. Çeşitli tekniklere sahibiz; hem fiziki görüşmeler hem online görüşmeler yapabilmekteyiz. Farklı konuları farklı kanallarla almak daha efektif olabilir. Kişilik anketleri, kişilik değerlendirme anketleri ve online anketler gibi çeşitli anketler uygulayabiliriz. Anayasayı hazırlamaya başladıktan sonra oluşturulan kısımlar aile konseyi ile paylaşılıp, onlarla mutabık kalınması sağlanır. Anayasanın her bölümü hazırlandıktan yani bittikten sonra aile fertlerinin onayı alınır.

Aile anayasası çalışmasında her cümle ve kelimenin bir anlamı olur, dolayısıyla çalışma hazırlanırken onay alınarak ilerlenmesi gerekir. Her aile konseyi ve çalışmaya katılan ya da katılmayan ama etkilenecek olan her aile ferdiyle  el sıkışmak gerekir. Hem aile anayasasını hazırlayan ekip olarak, hem de kendi içlerinde en sıkışılmalı ve aile anayasasının altına imza atılmalıdır. İleriki süreçte, dileyen şirketler, kendi hukuk müşavirliği bürolarınca da aile anayasasının ikinci kontrollerini gerçekleştirebilir. Aile anayasasının mutlaka içeride takibini sağlayacak ve özellikle kurumsal yönetim-yönetişim konuları ile ilgilenen bir sorumlunun ya da bir şapkanın belirlenmesi gerekir. Sorumlu, aile üyesi, aile konseyi başkanının belirleyeceği biri, güvenilir bir şirket çalışanı ya da  dışarıdan belirlenmiş biri olabilir.  Sorumlunun içeride muhatabı olması gerekmektedir. Süreçler ve şirketin operasyonel işleyişi devam ettikçe anayasasının uygulanıp uygulanmadığına ilişkin kontrol yapmak da faydalı olacaktır. Mesela, halka açık şirketler(SPK), kurumsal yönetim yapıları ve yönetim-icra kurullarının çalışıp çalışmadığını anlamak için performans raporu gönderirler. Belirlenen toplantı zamanlarında toplantılar yapılır ve belirlenen içerikler görüşülür. Bu faaliyetlerin aile anayasasına uyarlanması gereklidir. Aile anayasasının ve  tasarlanan süreçlerin devrede olup olmadığının kontrolünün yapılmasını sağlayan yapılar da tasarlamaktayız. Tasarım yapıldıktan sonra canlı kullanıma alınması için de şirkete devrini gerçekleştirmekteyiz. 

İLETİŞİM

Albert Solino Yönetim Danışmanlığı Birimi

Aile Anayasası Danışmanlığı konusunda daha fazla bilgi almak

için buradaki formumuzu doldurabilir veya

+90 216 680 06 77 - +90 531 700 4515

numaraları telefon üzerinden bizlere ulaşabilirsiniz.

[email protected]

Fırat Yılmaz

Kıdemli Yönetim Danışmanı

Albert Solino Danışmanlık